Thứ Sáu, ngày 12 tháng 8 năm 2011

VÌ ĐÂU VIRERI LẠI PHÁ SẢN?

Bài 1:
VÌ ĐÂU VIRERI LẠI PHÁ SẢN?
Trong những ngày qua, dư luận lại xôn xao khi hay tin Thủ tướng chính phủ ban hành quyết định 115 cho phép việc (Tổng công ty dâu tằm tơ Việt Nam) phá sản 12 đơn vị trong đó có 8 đơn vị đứng chân trên địa bàn Lâm Đồng vì không thể gượng lại được nữa - Đó là điều tất yếu của hàng loạt sai phạm trước đó.
Việc xây dựng nhà xưởng, mua sắm máy móc thiết bị ồ ạt mà phần lớn các loại máy đã qua sử dụng. Có những loại máy  sản xuất từ năm 1988, nhưng sau năm 2000 mới mua về, cộng với tiền tỉ đổ ra đầu tư nghiên cứu giống, nhưng lại không áp dụng vào tực tiễn, dẫn đến việc Viseri phải nhập khẩu từ 60 đến 70% các giống trứng và tơ từ Trung Quốc để sản xuất- mà một số là nhập trôi nổi, chất lượng thường. Đó là chưa kể những giống kén sau một mùa sản xuất, cho năng xuất cao thì ngay lập tức, giá cắn đang ở mức 20 đến 27 ngàn đồng kg, bỗng vọt lên 40 ngàn đồng, thậm chí có lúc vọt lên 47 ngàn đồng kg nên các nhà máy của Viseri phải tạm thời đóng cửa vì không tranh mua được với các cơ sở tư nhân.

 Những chiếc máy dệt của Visentex đaang tủ mền chờ thanh lý
Cụ thể việc đổ tiền tỉ ra để nghiên cứu giống, là tháng 2 -2001, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn có quyết định phê duyệt dự án nâng cao giống tằm và dâu tằm trong thời gian 5 năm, từ 2001 đến 2005 vói tổng kinh phí là 24 tỉ 900 triệu đồng. Đến tháng 3-2003, sau khi tiến hành kiểm tra thực tế, và thấy Viseri tiêu hết 6 tỉ đồng mà chẳn hiệu quả gì, Bộ đành phải cắt dự án. Ngay như cây dâu cũng vậy, bên cạnh giống dâu Bầu Đen truyền thống, Viseri nhập thêm giống dâu lai Sa Nhị Luân, là giống mà Trung Quốc đã trồng cả chục năm trước, năng xuất chỉ đạt bình quân 750kg kén há dâu nên nguyên liệu kén tằm cung cấp cho các nhà máy là 30% (trong đó các nhà máy ươm tơ tự động chỉ là 10% vì nó đòi hỏi chất lượng cao). Hậu quả sản phẩm làm ra không bán được, hoặc bán rẻ, Viseri trở thành con nợ khổng lồ. Nhiều tài sản của Viseri  phải mang đi gán nợ, điển hình là khách sạn Dâu tằm tơ (nay là Khách  sạn Ngân hàng Dâu tằm).
Có thể nói, Viseri đã có những cú làm ăn động trời mà chúng tôi xin nêu ra đây một vài ví dụ: Tháng 2-1998, Viseri ký hợp đồng với một người Trung Quốc tên là Lục Chế Khoan để nhập 402 ổ trứng giống tằm nguyên chủng với giá 744 triệu đồng. Điều đáng nói là 402 ổ trứng ấy chưa được ngành chức năng Trung Quốc kiểm nghiệm, cũng như không hề có trong danh mục quốc gia (Trung Quốc) hay thế giới. Sau đó tháng 4-1998, Lục Chế Khoan thuê thêm mấy người nữa, cõng 402 ổ trứng tằm theo lối mòn qua biên giới Lạng Sơn và dĩ nhiên là không làm thủ tục hải quan, không qua khâu kiểm dịch, rồi đi thẳng vào Bảo Lộc giao cho Viseri. Ty nhiên, 402 ổ trứng mà Lục Chế Khoan quảng cáo là “nguyên chủng” thì khi đưa vào phòng thí nghiệm để nhân giống, nó lại đưa ra những thế hệ kén tằm không đạt độ dài tơ (dưới 1000 mét), chưa kể tằm “nguyên chủng” này bị bệnh, mau chết. Hậu quả là một số nhà máy kéo sợi phải nhập máy khác về- hoặc cải tạo lại máy hiện có cho phù hợp với độ dài tơ của giống tằm “nguyên chủng” tốn kém hàng tỷ đồng. Tháng 7-2003, sau khi bàn bạc với một người Trung Quốc, (cho đến nay, vần không biết người này là ai thuộc công ty, xí nghiệp nào, vì ông này đã chết), Viseri bỏ ra hơn tỉ đồng để nhập về vừa máy móc thiết bị, vừa trứng tằm giống. Tuy nhiên, đây không phải là trứng thương phẩm nên phải nhân giống trong phòng thí nghiệm. Toàn bộ số trứng giống và thiết bị được đưa qua đường tiểu ngạch tại cửa khẩu Móng Cái nhưng chẳng ai hiểu rõ xuất xứ của nó từ đâu và dĩ nhiên là không làm thủ tục hải quan, cũng như không qua cửa khẩu kiểm dịch. Điều buồn cười nhất là trong cái gọi là máy móc, thiết bị ấy, lại có cả những cái mà ở Bảo Lộc, các cơ sở tiểu thủ công nghiệp thừa sức làm, chẳng hạng như “giấy đẻ trứng” - thực chất chỉ là giấy dó, bề mặt thô, ráp, nhằm giúp cho trứng bám dính vào. Hay trong lô thiết bị còn có “ẩm kế”, aĩt kế (dụng cụ đo nồng độ áĩt) – những thứ mà nhiều nhà máy ở Việt Nam đã sản xuất từ vài chục năm nay, chất lượng ngang bằng thế giới, đảm bảo yêu cầu.
Hì hục “nhân giống” suốt một thời gian, mà giống tằm chỉ chỉ phát triển trong phòng thí nghiệm, còn hễ cứ đưa ra sản xuất đại trà thì nó…ốm, rồi chết. Tới khi chuyên gia Trung Quốc Tăng Xuân Bình về nước, toàn bộ thiết bị được giao lại cho công ty giống, rồi bỏ không, lảng phí cả tỉ đồng. Việc nhập giống và thiết bị này có sự bàn bạc, thống nhất trong Hội đồng Quản trị nên khi xác minh làm rõ Công an tỉnh Lâm Đồng đã kiến nghị Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn thanh tra, xử lý những người liên quan. Kết quả là tổng giam đốc Viseri bị cách chức nhưng hậu quả mà nó để lại thì đến nay vẩn chưa khắc phục được.
Đến nay, ngoại trừ hai liên doanh VIKOTẼ và VIIMTÉ còn cầm cự được, các nhà xưởng của Viseri phần lớn đều bỏ hoang, hoặc bán, hoặc cho thuê. Máy móc cái thì đã tháo gỡ, cái đắp chiếu, trùm mền. Hiện tại tổng số nợ của Viseri đã lên đến hơn 1000. tỉ đồng. Trong đó 5 đơn vị xin phá sản nếu chỉ tính đến cuối năm 2004, là thời điểm mà 5 đơn vị ấy đã ngừng hoạt động hoặc hoạt động cầm chừng, là 369 tỷ đồng.
Cao Diên
Bài 2:
VISERI PHÁ SẢN CÔNG NHÂN VỀ ĐÂU!
Con đường Trần Phú chạy dài tới cầu Đại Lào xưa kia sáng sáng, chiều chiều tràn ngập công  nhân ươm tơ, kéo sợi, thì bây giờ hiếm hoi lắm mới nhìn thấy bóng dáng chiếc áo xanh. Ngay trước cổng Xí nghiệp Chế biến tơ tằm Bảo Lộc,  phòng bảo vệ trống hốc trống hốc vì còn gì đâu nữa mà... bảo vệ. Trong sân, giữa những mối nối nền bê tông, cỏ mọc lún phún, xanh rì!
Trong số 8 đơn vị trực thuộc Viseri đứng  chân trên địa bàn Lâm Đồng được Chính phủ đồng ý cho phá sản,  ngoài Công ty Tơ Việt Ý, Xí nghiệp Chế biến tơ tằm Bảo Lộc, Công ty Dâu tằm tơ Bắc Lâm Đồng, Công ty Dâu  tằm tơ Nam Lâm Đồng và Xí nghiệp Ươm tơ Tháng 8 đã nộp đơn cho Toà Kinh tế - Toà án nhân dân (TAND) tỉnh Lâm Đồng để tiến hành các thủ tục, thì 3 đơn vị còn lại là Xí nghiệp Dệt tơ tằm Lộc Đức, Công ty Du lịch Đam Bri không  xin phá sản,  mà đề nghị được chuyển đổi sang hình thức cổ phần hoá. Riêng Nông trường Kohinda giao cho người lao động quản lí. Công ty Tơ Việt ý trước đây có 340 công nhân, thì hiện tại chỉ còn 160 người có tên trong bảng lương. Ở Xí nghiệp ươm tơ Tháng 8, con số này là 1453/71 người, còn Xí nghiệp Chế biến tơ tằm Bảo Lộc là 130 người. Bên  cạnh đó, có những đơn vị như Công ty Dâu tằm tơ Nam Lâm Đồng, chỉ hơn chục năm mà 4, 5 lần thay đổi giamdđốc. Nhiều người khi được đề bạt làm giám đốc đã ngại ngần không muốn nhận, vì: “Nhận rồi thì phải giải quyết những hậu quả do các vị tiền nhiệm để lại”. Lại có gíam đốc bị xử lý kỷ luật vì gây thất thoát tài sản - điển hình là ông Kỳ, Giám đốc' Công ty Dâu tằm tơ Bắc Lâm Đồng, được đưa lên làm Giám đốc Xí nghiệp Dâu tằm tơ Đak Lắk

Ngôi nhà (nằm bên cạnh quốc lộ 20) xây dựng cho công nhân giờ bỏ hoang!
Chị Nguyễn Thị Liên, một thời là công nhân của Viseri cho biết: “Ngay từ cuối năm 1994 đầu 1995, nhiều nhà máy đa đóng cửa hoặc hoạt động cầm chừng. Công nhân có tháng làm việc 10 hoặc 15 ngày, lương chỉ trên 500 nghìn  đóng tháng. Rất nhiều người chặt bỏ cây dâu để trồng chè cà phê”. Có lẽ vì thế mà đến nay, không thể thống kê chính thức rằng trên địa bàn Lâm Đồng, hiện còn bao nhiêu hecta dâu do Viseri quản lý. số lượng công nhân trước kia trên dưới 25 nghìn người, nay chỉ còn gần 1.500. Rất nhiều người trong số họ lại phải “tha phương cầu thực lần thứ hai – như lần đầu họ đã vào “thủ đô dâu tằm” giữa thập niên 80. Một số khác thì đi xẻ gỗ lậu, hái song mây, hoặc làm đủ thứ nghề linh tinh để kiếm sống. Anh Trần Tấn Long, công nhân Xí nghiệp Ươm tơ Tháng 8, nay chay xe thồ ngậm ngùi nói: “Tôi bán hết nhà cửa đất đai ở Thái Bình, đưa vợ con đưa vô đây những tưởng sẽ đổi đời bằng cây dâu, con tằm. Ai ngờ cuối cùng phải trông chờ vào những người khách ”. Chị Nguyễn Thị Thuỷ – nguyên là công nhân Xí nghiệp dâu tằm tơ Tháng 8 nói “Từ năm 2003 đến nay, chị em công nhân mất hẳn việc làm cho nên nhiều người phải vào rừng đón củi, chặt nứa để đổi cơm. Không ít người phải đi làm phụ hồ, lượm ve chai, hái cà phê, làm thuê cuốc mướn …để kiếm sống qua ngày”…
Làm ăn thua lỗ, công nhân thất nghiệp nên khi nghe tin một số đơn vị của Viseri xin phá sản, công nhân đã nhiều lần tụ họp lại để đòi hỏi quyền lợi chính đáng của mình. Ngày 28/7vừa qua, khoảng 30 người đại diện cho hàng trăm công nhân) tập trung trước xí nghiệp ươm tơ Tháng 8 với biểu ngữ trên tay, yêu cầu giám đốc xí nghiệp phải có mặt để trả lời những thắc mắc của người lao động. Đến đầu giờ chiều cùng ngày, ông Dương Xuân Tuý, Tổng giám đốc Viseri  Chánh toà Kinh tế- TAND tỉnh Lâm Đồng là bà Trương Thị Phượng và đại diện một số ngành chức năng, tiến hành gặp gỡ số công nhân ngay trước cửa văn phòng xí nghiệp. Mọi ý kiến của công nhân đưa ra, đều cho rằng trong suốt thời gian làm việc cho Viseri, tất cả nghĩa vụ họ đều thực hiện đầy đủ nhưng kể từ khi mất việc năm 2000 đến nay, lại không được hưởng chế độ gì, và họ yêu cầu ông Dương Xuân Tuý phải trả lời bằng văn bản chứ không …hứa miệng. Vấn đề này được ông Dương Xuân Tuý chính thức nhìn nhận, rằng có khoảng 2000. công nhân nghĩ việc chưa được hưởng chế độ theo luật định.
Cao Diên

Bài 3:

VIRERI PHÁ SẢN NGƯỜI TRONG CUỘC NÓI GÌ
                                        
Sau khi 8 đơn vị trực thuộc VIRERI đứng chân trên địa bàn Lâm Đồng công bố phá sản làm cho trên 2000 công nhân phải tha phương cầu thực và những người nông dân nhiều năm gắng bó với cây dâu – con tằm rơi vào khủng hoảng suy sụp. Trước tình hình đó chúng ta nghe những người trong cuộc nói gì!
Ông Lê Sỹ Hộ (xả Mê Linh- Bảo Lâm) – một trong những nông dân một thời “sống chết” với cây dâu – con tằm kiến nghị: “ngành chức năng sớm có định hướng cho nông dân nên trồng cây gì, nuôi con gì, chứ tình hình này chắc nông dân đói mất”.
Ông Trần Văn Xuất – Chủ tịch Hội Nông dân thi trấn Nam Ban – một trong những địa phương có diên tích dâu tằm lớn nhất tỉnh trong những năm 90, với khoảng 700ha dâu và trên 60% số hộ nuôi tằm, sản lượng kén của thị trấn đạt trên 850 tấn, đạt trị giá gần 13 tỷ đồng/ năm, nhưng đến nay còn chưa đến 50ha dâu cho biết: “nông dân sống chủ yếu dựa vào cây dâu – con tằm, nhung tình hình này nông dân không tránh khỏi cái đói. Mong rằng ngành chức năng sớm có sự định hướng cho nông dân nên trồng cây gì, nuôi con gì cho thích hợp để sớm ổn định cuộc sống. Để minh chứng cho điều mình vừa nói, ông Xuất dắt chúng tôi đến cánh đồng dang bỏ hoang và nói thêm: “ Đây là cánh đồng ngày xưa nông dân trồng dâu nhưng nhưng giờ không trông được cây gì khác ngoài cây cà phê, nhưng trông cà phê thì đầu tư nhiều nhưng lâu thu hoạch nên nông dân đành bỏ hết.
Bà Nguyễn Thị Tường Vi – chủ tịch Hội Nông dân huyện Lâm Hà thì cho biết trăn trỡ của mình: Cây dâu con tằm đã là một trong những cây chủ lực của huyện. Trước đây, sản xuất dâu tằm tơ đã góp phần quan trọng trong việc ổn định và phát triển kinh tế – xã hội của địa phương, đặc biệt là trong công tác xoá đói giảm nghèo, giải quyết việc làm và ổn định cuộc sống cho nhân dân; có đến 70% nông dân trong huyện kinh tế đi lên từ cây dâu – con tằm. Và cũng có lúc Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện đã xác định: “sản xuất dâu tằm là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của huyện, cần phải phát huy mạnh hơn nữa. Thế nhưng đến nay người nông dân phải đối mặt với bao khó khăn cũng từ cây dâu – con tằm. Bà Vi kiến nghị: “Nhà nước cần có chính sách cụ thể khuyến khích, hổ trợ cho nông dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng một cách hợp lý phù hợp với tình hình kinh tế thị trường, nhất là khâu bao tiêu sản phẩm đòi hỏi một thị trường ổn định cho nông dân, đừng để nông dân phải đối mặt với khó khăn như cây dâu con tằm vừa qua”.
Còn với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (SNN và PTNT) tỉnh Lâm Đồng – đơn vị có thể có tiếng nói quan trọng trong việc giải quyết những khó khăn cho nông dân trong thời điểm này nói gì? Ông Phạm S – phó giám đốc Sở NN và PTNT tỉnh Lâm Đoầng cho biết: “Sở chỉ đạo các Phòng Nông nghiệp huyen-thị hướng dẫn cho bà con nông dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng tập trung các loại cây hàng hoá có giá trị kinh tế cao, hợp lý với tài nguyên đất đai, sinh thái …của từng địa phương. Hình thức liên kết sản xuất, ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm lâu dài trong sản xuất nông nghiệp hàng hoá theo Quyết định 80QĐ-TTg/ của Thủ tướng chính phủ. Cần tập trung ở các loại cây trồng có lợi thế như: chè, cà phê, hạt điều theo hình thức doanh nghiệp ứng trước một phần chi phí đầu tư sản xuất (giống, phân bón, thuốc BVTV), hướng dẫn kỹ thuật cho nông dân.
Nhưng đó cũng chỉ dừng lại ở chỉ đạo, còn hiện giờ nông dân vẩn đang loai hoai chưa biết trồng cây gì sau khi công ty dâu tằm tan rã. Thiết nghĩ đã đến lúc ngành chức năng tỉnh Lâm Đồng cần sớm vào cuộc để giải quyết khó khăn cho nông dân.
 Cao Diên
Bài 4:

THỜI SỰ VÀ SUY NGHĨ - VỀ ĐÂU CÁI KÉN, CON TẰM!

                                                                                      
Đã diễn ra một sự “vào cuộc”. đồng loạt ngẫu nhiên của hệ thống truyền thông, từ Đài truyền hình quốc gia đến báo in, cùng một thời điểm, những ngày qua, đổ dồn vào Viseri, mổ xẻ một “khối u… của ngành nông nghiệp”_sự sụp đổ Tổng Cty dâu tằm tơ (thuộc Bộ NN&PTNT) này. Mọi sự có lẽ bắt đầu từ  sự “cộm”. lên trong giải quyết chính sách cho gần 2000 lao động trực thuộc sau khi Viseri tan rã, với những tiếng nói đòi hỏi chính đáng nơi người lao động dâu tằm tơ, vốn nghèo, vang lên từ “Thủ đô dâu tằm Bảo Lộc”.
Dù chua cay, nhưng cũng loan báo nhau thôi, rằng, Viseri (tiền thân là Liên hiệp các xí ngiệp Dâu tằm tơ VN, với 23 đơn vị thành viên), niềm tự hào, biểu tượng, mô hình mẫu một thời của Kinh tế nông nghiệp nước nhà, được xem là đầu tàu của một ngành nghề có truyền thống trên 1000 naăm (nuôi tằm, ươm tơ dệt lụa), đã lụn bại, tan nát. Ai chịu trách nhiệm về sự tan nát đó? Cho đến lúc này, vẫn chưa thấy ai trong các ông Văn (tức Tiến sĩ Nguyễn Văn), ông TrinhVự Tiến Trịnh), hay ông Tuý (Dương Xuân Tuy), các vị điều hành Viseri qua các thời kỳ, lần lượt từ năm 1976 đến nay_ bị qui tội, trước tổ chức Đảng, hay truy cứu trách nhiệm trước pháp luật. Điều này, có nghĩa sự sụp đổ của Viseri hoàn toàn do …khách quan, người lèo lái nó đứng ngoài cuộc, “vô can” ? Lật lại “lịch sử” sẽ thấy chưa có ngành nghề nào ở đất nước này, Doanh nghiệp nào ở VN được quan tâm, biệt đãi như ngành Dâu tằm tơ và Viseri. Ấy là hưởng đến hai lần khoanh nợ (khỏi trả lãi ngân hàng, vì vay nhưng làm ăn không hiệu quả): vào năm 1994 (287,45 tỉ đồng), và 1998 (113 tỉ đồng) của Chính Phử hướng xử lý chỉ đạo cho các Ngân hàng thương mại). Không phải cho đến lúc này (tháng 9-2006), người ta mới thấy Viseri làm tội làm tình, đổ tháo tài sản Nhà nước, “vung tiềnn” phi lý, tự do đến mức nào:  nhập thiết bị hiện đại (hầu hết) từ các nước về để chất kho chơi, nhà xưởng xây lên không sử dụng, đổ tiền đi xây khách sạn, địa ốc, và kinh doanh các lĩnh vực chả dính dáng gì đến cái kén con tằm. Sự không gượng lại nổi (để đến hôm nay tan tành) của Viseri  suốt hơn 15 năm qua đã kéo theo cả nền dâu tằm quốc gia chóng vánh, tê liệt mà không biết đến bao giờ hồi sinh (chứ chưa nói đến tìm kiếm chỗ đứng trên thế giới), dù giá kén trên thị trường trong nước đang ở mức 30000. Đòng/kg thời kỳ Viseri báo hiệu lao đao giá kén chỉ ở mức 9000 đồng/ kg, và thị trường thế giới đang trong cơn “khát” (thiêu') tơ, lụa...
Ra đời “Thủ đô dâu tằm” (Bảo Lộc), lên đời thành Liên hiệp, rồi Tổng Cty, suốt ba thập kỷ nay, nhưng ngành Dâu tằm tơ nước nhà vẫn  nằm ở bối cảnh của sự sơ khai, tạm bợ, rất “truyền thống”. Mà như  chua xót  từ  chính lớp nông dân gắn bó nhiều đời với cây dâu, cái kén là: chẳng hiểu sao người ta không làm móng để xây nhà: đến bây giờ từ nguồn giống dâu cây đến nguồn  trứng tằm chính vẫn trông chờ từ… bên Tàu, nhập từ Trung Quốc. Ai đó bảo,Viserỉ “chết” vì nguyên liệu (gồm sản xuất nguồn giống dâu, giống trứng, kén tằm), không xây dựng được, nhưng người ta chẳng thể lý giải giùm được cho Viseri là vì sao không đổ tiền vào cho cái đòi hỏi sống còn, đầu tiên và tiên quyết của ngành nghề ấy. Trong sự bầm dập, rồi sụp đổ của Viseri cùng cây dâu, cái kén, người ta thấy hiện ra bóng dáng trách nhiệm chính yếu của Bộ NN&PTNT.
Mất “đầu tàu” (Viserì), cây dâu cái kén, con tằm VN quay trở lại với sự ban đầu của quá khứ. Trật tự mới sẽ tạo ra hay bi kịch mới sẽ đưa đẩy, dẫn dắt lay… kiếp tằm tang ?
Cao Diên